​GAZİANTEP /  Gaziantep’in simge yapıları arasında yer alan ve 863 yıllık köklü bir tarihe sahip olan Kadı Kemaleddin (Boyacı) Cami minberi, planlanan restorasyon çalışmaları nedeniyle büyük bir tartışmanın odağı haline geldi. Uzmanlar ve tarihçiler, yapılacak hatalı müdahalelerin bu eşsiz ecdat yadigârının tarihe karışmasına yol açacağı uyarısında bulunurken, yetkili kurumlardan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

​Mescid-i Aksa’nın “Kardeş Minberi”

​Tarihsel önemiyle dikkat çeken minber, Kudüs henüz fethedilmemişken Nurettin Mahmut Zengi tarafından Mescid-i Aksa’ya konulmak üzere Halep’te yüksek sanat değeriyle inşa ettirilen eserle aynı dönemde ve aynı ustaların elinden çıktı.

​Ayıntab şehrinin Eyyubi egemenliğine girmesinin ardından, 1216-1260 yılları arasında Eyyubilerin Halep Veziri Kadı Kemaleddin İbnü’l Adim adına Ayıntab’da yaptırılan (bugünkü adıyla Boyacı Cami) nakledilen bu eser, Mescid-i Aksa minberinin kardeş minberi olma özelliğini taşıyor.

​Eşsiz Sanat ve Üstün Matematik Barındırıyor

​Minberin sanat ve zanaat tarihi açısından dünyada eşine az rastlanır niteliklere sahip olduğu vurgulanıyor:

​Hatemkâri Sanatı: Minber üzerinde 1 milimetre çapında binlerce fildişi ve ahşap parçanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş hatemkâri bezemeler yer alıyor.

​Sembolizm ve Gizemli Figürler: Bu benzersiz bezemelerin içinde namaz kılan derviş figürleri de bulunuyor.

​Üstün Matematik ve Ebcet: Her bir bezeme parçası diğerinden farklıdır; bu farklılıklar üzerinde sayısal değerler, ebcet hesabı ve bazı kutsal sayılara denk gelen olağanüstü bir matematik barındırır.

​Tarihsel İzler: Üzerindeki geçmiş dönem onarım izleri, eserin hangi dönemlerde hangi tamiratları geçirdiğine dair yaşayan birer arşiv niteliğindedir.

​Uzmanlar, restorasyon adı altında yapılacak bilinçsiz müdahalelerin bu hassas bilgilerin kaybolmasına, orijinal sayı değerlerinin birbirine karışmasına ve eserin bir daha geri dönülmez bir şekilde tahrip olmasına neden olacağını belirtiyor. Ayrıca uzman görüşüne göre, bu nadide eser Gaziantep’in İslam kimliğiyle UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dâhil edilmesine öncülük edebilecek potansiyele sahip.

​Kurumlardan Ses Çıkmadı, Uzman Alana Sokulmuyor

​Sanat Tarihçisi ve Arkeolog Turgay Hortoğlu, minberin telafisi imkânsız zararlar görmesini önlemek amacıyla 18 Mayıs 2026 tarihinde şu kurumlara resmi dilekçeler sundu:

​Vakıflar Genel Müdürlüğü

​Kültür ve Turizm Bakanlığı

​Gaziantep Valiliği

​Gaziantep Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu

​Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

​Yapılan başvurulara ilgili bakanlıklar ve kurumlardan henüz olumlu ya da olumsuz bir dönüş yapılmadı. Öte yandan, restorasyon çalışmalarını yürüten IRAS Yapı Organizasyon AŞ yetkililerinin kararı doğrultusunda, firma çalışanlarına Turgay Hortoğlu ile görüşme yasağı getirildiği ve güvenlik görevlilerine kendisinin camiye girişine izin verilmemesi yönünde talimat iletildiği öğrenildi. Sahada ise minber restorasyonu için hazırlıkların tüm hızıyla sürdüğü ifade ediliyor.

​“Evimizin Yatak Odasına Girilmesine Benziyor”

​Tarihî mirasa sahip çıkılması gerektiğinin altını çizen duyarlı çevreler ve uzmanlar, duruma şu sert sözlerle tepki gösteriyor:

​”Babalarınızdan ve atalarınızdan kalan evinizin yatak odasında sakladığınız yadigârınızı biri gelip tahrip etse ona ‘Bu ne cüret?’ dersiniz değil mi? İşte Boyacı Cami minberine de yapılan budur. Kendilerini her şeyin üzerinde gören bir güruh pervasızca ülkemizin yadigârlarına el uzatmaktadır.”

​Acil Talep ve Çözüm Önerileri

​Kamuoyunda ve uzmanlar nezdinde artan tepkiler üzerine dile getirilen acil talepler ise şöyle sıralanıyor:

​Kadı Kemaleddin (Boyacı) Cami minberinin restorasyon çalışmaları derhal durdurulmalıdır.

​Eser, daha fazla zarar görmemesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı müzelerinde koruma altına alınarak sergilenmelidir.

​Camide ibadet ve kültürel bütünlüğün sürdürülebilmesi için minberin birebir replikası yapılarak yerine konulmalıdır.

​Gaziantep’in bu küresel değerinin UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınması için ivedilikle müracaat edilmelidir.